Phòng ngừa và điều trị vết thương nhiễm trùng

Tất cả các vết thương hở đều bị nhiễm khuẩn và có sự hiện diện của vi sinh vật, tuy nhiên không phải tất cả các vết thương đều chuyển sang nhiễm trùng. Mối quan hệ cộng sinh giữa cơ thể người bệnh và vi sinh vật sẽ gây ra bệnh khi hệ miễn dịch suy giảm dưới tác động của độc lực vi sinh vật trong vết thương, dẫn đến nhiễm trùng vết thương. Màng sinh học cũng góp phần làm chậm quá trình lành vết thương và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.²⁶

Nguy cơ nhiễm trùng vết thương chịu ảnh hưởng bởi đặc điểm của bệnh nhân, đặc điểm của vết thương và yếu tố môi trường. Các yếu tố từ phía bệnh nhân mang tính toàn thân và đa yếu tố, bao gồm nhiều biến số khác nhau. Loại vết thương (ví dụ như nguyên nhân gây vết thương) cũng góp phần làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.²⁶

Nhiễm trùng khu trú (local infection) là giai đoạn mà vi sinh vật hiện diện và tăng sinh trong vết thương, kích hoạt phản ứng từ cơ thể, thường gây chậm lành vết thương. Nhiễm trùng khu trú giới hạn trong vết thương và vùng xung quanh gần kề (< 2 cm). Nhiễm trùng khu trú thường biểu hiện bằng các dấu hiệu ẩn (khó nhận biết), không dễ phát hiện được ngay lập tức. 

Các dấu hiệu ẩn của nhiễm trùng vết thương bao gồm: Tăng sinh mô hạt bất thường, chảy máu, mô hạt dễ tổn thương, cầu nối biểu mô và hình thành túi trong mô hạt, tăng tiết dịch, chậm lành vết thương so với dự kiến. Khi nhiễm trùng tiến triển, các dấu hiệu điển hình (rõ ràng) sẽ xuất hiện như ban đỏ, nóng tại chỗ, sưng, dịch mủ, vết thương mở rộng hoặc phá hủy mô, đau, mùi hôi tăng lên.²⁶

Có tới 90% vết thương mạn tính có chứa màng sinh học, góp phần gây nhiễm trùng vết thương. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy mối liên hệ giữa màng sinh học, việc chậm lành vết thương, tăng nguy cơ nhiễm trùng, tăng đề kháng kháng sinh.²⁶

Phòng ngừa nhiễm trùng vết thương tập trung vào việc giảm các yếu tố nguy cơ cá nhân của bệnh nhân. Cần xác định mục tiêu điều trị lâm sàng, phối hợp với bệnh nhân và gia đình, đồng thời áp dụng đánh giá và quản lý toàn diện để giảm thiểu rủi rõ nhiễm trùng vết thương. Ngoài việc can thiệp vào từng yếu tố rủi ro cụ thể, các tác nhân kháng khuẩn tại chỗ có thể đóng vai trò trong phòng ngừa nhiễm trùng, đặc biệt ở các vết thương có nguy cơ nhiễm khuẩn cao.²⁶

Làm sạch vết thương là thành phần nền tảng trong việc chuẩn bị nền vết thương. Làm sạch vết thương được định nghĩa là quá trình loại bỏ chủ động các chất bẩn bề mặt, mô hoại tử không bám dính, vi sinh vật và/hoặc phần còn lại của băng trước đó khỏi bề mặt vết thương và vùng da xung quanh. Việc làm sạch điều trị bằng chất hoạt động bề mặt hoặc dung dịch có tác dụng kháng khuẩn có thể mang lại lợi ích bổ sung trong việc loại bỏ mô chết bám chặt hoặc màng sinh học nghi ngờ trong điều trị vết thương mạn tính.²⁶